Türkiye'nin en büyük Mali Haber Portalı sitesi MuhasebeTr sitesinde de yayınlanan makalemizi istifadelerinize sunarız.

http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/abdullahgundogmus/003/

Vergi  Mükellefi Olmayan Nihai Tüketicilerden İşletmeye Alınan Demirbaşlar ve Belge  Düzeni

Tarih: 14.10.2016

Giriş

İşletmeler ticari hayattaki ihtiyaçlarının bir kısmını zaman zaman nihai  tüketicilerden de karşılıyor olabilmektedirler. Bu durumda işletmenin ne şekilde  hareket edeceği ve bu hizmet veya mal/demirbaş alımlarını kayıtlarına nasıl  intikal ettirip ödemelerini yapacaklarını ve har hangi bir Gelir Vergisi veya  Kdv tevkifatının yanında başkaca vergilere tabi olup olmadığı konularını kanun,  tebliğ ve mukteza/özelgeler çerçevesinde açıklamaya çalışacağız.

Gider  Pusulası Vergi Usul Kanununun 234.maddesinde son derece kullanımı sınırlı  olmakla birlikte Maliye Bakanlığının meseleyi müktezalar/özelgeler ve  tebliğlerle gider pusulasının kullanım alanını geniş tutmaya çalıştığı  görülmektedir.

Ancak  işletmelerin halen nasıl gider pusulası düzenleyeceğini tam olarak bilinmemesi  işletmede yer aldığı halde kayda alınmayan emtianın var olmasına ve kasa  açıklarının oluşması gibi durumlara da sebebiyet vermektedir.

 

Açıklama

Öncelikli  olarak konumuzun daha anlaşılır olabilmesi için mükellef, vergi sorumlusu, nihai  tüketici, esnaf muaflığı, vergi tevkifat ve gider pusulası gibi kavramları  kısaca açıklamaya çalışacağız.

Mükellef Ve Vergi  Sorumlusu

Mükellef; vergi kanunları  gereğince üzerine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişidir. Mükellef olmak  için hak ehliyeti yeterlidir, fiil ehliyetine gerek yoktur. Mükellefin yerli ya  da yabancı olması arasında bir farklılık yoktur, iki tür mükellefiyet vardır.

 

-    Tam  Mükellefiyet: Türkiye'de yerleşmiş yada yerleşmiş sayılanlar tam mükellef olarak  kabul edilirler. Bir takvim yılında 6 aydan fazla oturanlar da tam mükellef  kabul edilirler.

-    Dar  Mükellefiyet: Türkiye’de ikamet etmeyen ancak kazancını Türkiye’de elde       eden kişilerdir.

 

Vergi Usul Kanunu, vergi  sorumlusunu, "verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine  karşı muhatap olan kişidir" şeklinde tanımlamıştır. Mükellef ile sorumlu  arasındaki fark vergi sorumlusunun başkasına ait bir vergi borcunun ödenmesinden  sorumlu tutulmasıdır.

 

Vergi Sorumlularının  Sorumluluğu

Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmek zorunda olanlar, verginin  tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine  getirmekten sorumludurlar. Vergi sorumluları, vergiyi kesip ilgili vergi  dairesine ödemek mükellefliliğini yerine getirmedikleri takdirde; vergi,  kendilerinden, ikmalen veya resen tarh edilmek suretiyle alınır.

 

Esnaf  Muaflığı

Gelir  Vergisi Kanununun 9. Maddesinde yer alan ticaret ve sanat erbabına tanınan gelir  vergisi muafiyetidir. Dolayısı ile bu muaflığın, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü  madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur. Esnaf muaflığına  ilişkin şartları taşıyanlara talepleri halinde vergi dairesince Esnaf Vergi  Muafiyeti Belgesi de verilir. Bu belgenin şekil ve muhtevasının tayin ve tespiti  ile iptali ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye  Bakanlığı yetkilidir.

 

Nihai  Tüketici

Kişisel  arzu, istek ve ihtiyaçları için ürünleri satın alan ya da satın alma  kapasitesinde olan gerçek kişidir. Vergi kanunları karşısında ise Mükellef  ve/veya Vergi sorumlusu olmayıp, esnaf muaflığından faydalanmayan kişiler nihai  tüketici olarak adlandırılmışlardır.

 

Vergi  Tevkifatı

193  sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında; "Kamu  idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret  şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi  işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan  etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço  veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde  sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları  sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya  mecburdurlar." hükmü yer almış olup, aynı fıkranın 13 üncü bendinde ise; esnaf  muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan  ödemelerden tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Gider  Pusulası

213  sayılı Vergi Usul Kanununun 234 üncü maddesinde; birinci ve ikinci sınıf  tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde  olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf esnafa yaptırdıkları  işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya  emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulasının vergiden muaf esnaf  tarafından verilmiş fatura hükmünde olduğu, bu belgenin, birinci ve ikinci sınıf  tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher  gibi kıymetli eşya için de tanzim edileceği hükme bağlanmıştır.

 

Vergi Usul Kanunu  234. Maddede ise Gider Pusulası aşağıdaki şekilde tarif edilmiştir.

- Birinci ve (4369 sayılı Kanunun 81/A-7 nci maddesiyle değiştirilen  ibare) ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle(*) defter  tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:

- Vergiden muaf esnafa;

Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi  yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası (4369 sayılı  Kanunun 81/A-7 nci maddesiyle değiştirilen ibare) vergiden muaf  esnaf(****) tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci  sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın,  mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.

Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve  iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın  adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi  ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı  satana tevdi olunur.

 

(2365 sayılı Kanunun  37'nci maddesiyle eklenen fıkra) Gider pusulaları, seri ve sıra numarası  dahilinde teselsül ettirilir.

 

Nihai  Tüketiciden Alınan Demirbaş Alımı ve Belge Düzeni

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda işletmelerin ikinci el demirbaş alımlarında  nihai tüketici kapsamına giren kişilerden bu alımı gerçekleştirmeleri durumunda  yapmaları gereken ve belge düzeni aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.

Öncelikli  olarak bu kişilerden alımlarda karşımızdaki muhatabın durumunu tespit edilmesi  gekerekir. Konumuz üzerine Nihai tüketici olup olmadığını belirlememiz  gerekmektedir.

 

Bunun  için malı satan kişinin

1-    Vergi Mükellefiyetinin bulunmaması

2-    Esnaf muaflığından faydalanıyor olmaması gerekmektedir.

Bu  şartlara haiz olan kişilerden yapılan ikinci el demirbaş alımlarında ise  yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere en az iki nüsha halinde gider  pusulası düzenlenmesi gerekmektedir.

Gider  Pusulasında belge düzenini ise kısaca iki kısımda tanımlayabiliriz. (Daha  detaylı bilgi için VUK ilgili hükümlerine bakınız.)

1-    Satın Alınan Demirbaşa ait bilgiler: Bu kapsamda satın alma tarihi, satın alınan  mal, cins, miktar, adet, tutar ile varsa kdv tevkifatı ve gelir vergisi  tevkifatı oran ile bu tevkifatlara ait tutar bilgilerinin yer alması  gerekmektedir.

2-    Satıcıya Ait bilgiler: Satıcının adı, soyadı, adresi, TC Kimlik numarası  (Faturadan ayrı olarak nihai tüketici de olsa gider pusulasında zorunlu) varsa  cep telefonu (Zorunlu değil) bilgilerinin yanı sıra imzasının da yer alması  gerekmektedir.

 

Vergi  kesenlerin sorumluluğu:

Gelir  Vergisi Kanununda vergi kesenlerin sorumluluğu aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.

“Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin  tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine  getirmekten sorumludurlar. Bu sorumluluk, bunların ödedikleri vergilerden dolayı  asıl mükelleflere rücu etmek hakkını kaldırmaz. (Ek : 4/12/1985 - 3239/2 md.)

Mal alım  ve satımı ve hizmet ifası dolayısiyla vergi kesintisi yapmak ve vergi dairesine  yatırmak zorunda olanların, bu yükümlülükleri yerine getirmemeleri halinde  verginin ödenmesinden, alım satıma, taraf olanlar, hizmetten yararlananlar ve  aralarında doğrudan veya hısımlık nedeniyle ya da sermaye, organizasyon veya  yönetimine katılmak veya menfaat sağlamak suretiyle dolaylı olarak ilişkide  bulunduğu tespit olunanlar müteselsilen sorumludurlar. (1) (Ek : 4/12/1985 -  3239/2 md.)

Ancak  üçüncü fıkrada belirtilen müteselsilen sorumluluk mal üreten çiftçiler ile nihai  tüketiciler için söz konusu değildir.” denilmektedir.

Dolayısı  ile nihai tüketicilerde vergi kesme mecburiyeti olmadığı gibi, müteselsilen  sorumluluk da bulunmamaktadır.

 

Nihai  Tüketiciden Alınan Demirbaşlarda Tevkifat

Nihai  Tüketicilerden alınan demirbaşlarda Kdv ve Gelir Vergisi Tevkifatı  bulunmamaktadır.

Zira  Gelir Vergisi Kanununun 94 maddesinde kimlere ve hangi oranlarda vergi tevkifatı  yapılacağı sayılmış olup, nihai tüketiciler kanun kapsamına alınmamıştır.

Aynı  şekilde Kdv Kanununda ise 3065  sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun, 1/1 maddesinde "Ticari, sınai, zirai ve  serbest meslek faaliyetleri çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin vergiye  tabi olacağı " belirtilmiştir. Dolayısı ile  arızi faaliyetler içerisinde yer alan ihai tüketicilerden alınan bu teslimlere  ilişkin ise Kdv tevkifatı yapılmaması gerekmektedir.

 

Sonuç

İşletmelerin Vergi mükellefi olmayan kişilerden alacağı ikinci el demirbaş için  yapacağı ödeme için gider pusulası düzenlenmesi gerekmekte olup, Gelir Vergisi  Kanununun 94 üncü maddesinde, esnaf muaflığından yararlanmayan ve vergi  mükellefiyeti bulunmayan şahıslardan yapılan alımlar için tevkifat yapılacağına  dair hüküm bulunmadığından gelir vergisi tevkifatı yapılmasına gerek bulunmadığı  ayrıca iş bu teslimler Kdv Kanunun 1/1 maddesi kapsamında yer almadığı için Kdv  Tevkifatı da yapılmaması gerekmektedir.

Ancak bu tip demirbaş alımlarında yarın farklı bir sonuç ile karşılaşmamak adına  Gider pusulasının tam ve eksiksiz düzenlenmesi, ruhsat veya tescile tabi  işlemlerde satışa ait ruhsat ve tescil işlemlerinin düzenlenen gider pusulası  ile uyumlu olması, ödemelerin nakit ödeme sınırını aşması durumunda banka ve  finans kurumlarından ödemenin yapılması, satıcının nihai tüketici olduğuna dair  gerekli araştırmanın işletmece yapılmasının yanında, şart olmamasına karşın  gerekiyor ise satıcının nihai tüketici olduğuna dair satıcıdan yazılı beyan  alınmasının faydalı olacağı kanaatindeyiz.

Ayrıca yapılan harcamalar için işin Gider pusulası düzenleme kapsamına girip  girmediği ve herhangi bir vergi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı konusunda  muhakkak Defterdarlık ve Maliye Bakanlığından da görüş alınmasını da faydalı  bulmaktayız.

Bakınız:28/01/2011tarih  ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-GVK-94-43-38 28/01/2011 sayılı özelge

Daha ayrıntılı bilgi için lütfen müşavirliğimiz ile irtibata geçiniz. 

Aşağıdaki linklere tıklayarak sosyal medya hesaplarımızdan da bizi takip edebilirsiniz.

Bir ağaç kurtarın... Gerçekten ihtiyacınız yoksa lütfen bu e-postayı yazdırmayın.

 

 

Bu mesaj ve ekleri, mesajda gonderildigi belirtilen kisi/kisilere ozeldir ve gizlidir. Bu mesajin muhatabi olmamaniza ragmen tarafiniza ulasmis olmasi halinde;mesajın gizliligi ve bu gizlilik yukumlulugune uyulmasi zorunlulugu tarafiniz icin de soz konusudur. Zira bu mesajda gizli kalması gereken özel bilgiler olabilir.Mesaj sahibinin izni olmadan içerik ve bilgiler 3. Kişiler ile paylaşılamaz. Mesajı yanlışlıkla aldıysanız, başkalarına aktarmayınız ve kopyalamayınız. Lütfen göndereni uyarınız ve mesajı siliniz. Duyarlılığınızdan dolayı teşekkür ederiz. Bu mesaj bilgi paylaşım amaçlıdır. Tavsiye veya öneri niteliği taşımaz ve kaynak olarak kullanılamaz.Mesaj ve eklerinde yer alan bilgilerin dogrulugu ve guncelligi konusunda gonderenin ya da sirketimizin herhangi bir sorumlulugu bulunmamaktadir. Sirketimiz mesajin ve bilgilerinin size degisiklige ugrayarakveya gec ulasmasindan, butunlugunun ve gizliliginin korunamamasindan, virus icermesinden veya bilgisayar sisteminize verebilecegi herhangi bir zarardan sorumlu tutulamaz.

 This message and attachments are confidential and intended solely for the individual(s) stated in this message. If you received this message although you are not the addressee, you are responsible to keep the message confidential. The sender has no responsibility for the accuracy or correctness of the information in the message  and its attachments. Our company shall have no liability for any changes or late receiving, loss of integrity and confidentiality, viruses and any damages caused in anyway to your computer system.